مایک هاکبی، که در آوریل ۲۰۲۵ به عنوان سفیر آمریکا در اسرائیل منصوب شد، یک مسیحی انجیلی است و پیش از این درباره ادعاهای توسعهطلبانه اسرائیل بر اساس “حق الهی” سخن گفته بود.
در پی اظهارات او، چهارده کشور و سه سازمان منطقهای در روز یکشنبه بیانیهای مشترک صادر کردند و اظهارات هاکبی را محکوم کردند. او گفته بود که “برای اسرائیل قابل قبول است که بر سرزمینهای متعلق به کشورهای عربی، از جمله کرانه باختری اشغالی، کنترل داشته باشد.” وزارتخانههای خارجه کشورهای مختلف از جمله ترکیه، مصر، اردن، لبنان و عربستان سعودی این اظهارات را “خطرناک و تحریکآمیز” توصیف کردند.
آنها تأکید کردند که این سخنان “نقض آشکار اصول حقوق بینالملل و منشور سازمان ملل” است و تهدیدی جدی برای امنیت و ثبات منطقه به شمار میرود.امضاکنندگان بیانیه همچنین به تضاد اظهارات هاکبی با طرحهای صلحی که به دنبال ایجاد راهحلی جامع برای درگیریها در غزه هستند، اشاره کردند. آنها هشدار دادند که تلاشها برای مشروعیت بخشی به کنترل بر سرزمینهای دیگران، به تنشها دامن میزند و به جای پیشبرد صلح، به تحریک منجر میشود.
بیانیه همچنین تأکید کرد که “اسرائیل هیچ گونه حاکمیتی بر سرزمینهای اشغالی فلسطین یا دیگر اراضی عربی ندارد” و به شدت با هرگونه تلاش برای الحاق کرانه باختری مخالفت کردند. آنها همچنین نسبت به ادامه سیاستهای توسعهطلبانه اسرائیل هشدار دادند و تأکید کردند که این اقدامات تنها به تشدید خشونت و درگیری در منطقه منجر خواهد شد.در این راستا، مایک هاکبی در مصاحبهای با یک روزنامهنگار آمریکایی از ادعاهای گسترده ارضی اسرائیل دفاع کرد و گفت که اسرائیل “حق کتاب مقدسی” بر سرزمینی دارد که از رود نیل تا رود فرات امتداد مییابد.
نخست وزیر اسرائیل، بنیامین نتانیاهو، نیز به این اظهارات اشاره کرد و خود را “بسیار وابسته” به چشمانداز “اسرائیل بزرگ” دانست. مفهوم “اسرائیل بزرگ” به طور کلی به یک دیدگاه توسعهطلبانه اشاره دارد که ادعای حاکمیت بر کرانه باختری، غزه و بخشهایی از کشورهای همسایه را مطرح میکند.
این اظهارات نه تنها در تضاد با اهداف دیپلماتیک آمریکا قرار دارد، بلکه موجی از واکنشهای ملی را نیز به دنبال داشته است. عربستان سعودی این سخنان را “بیملاحظه” و “غیرمسئولانه” خواند و دیگر کشورهای عربی نیز به شدت به این اظهارات واکنش نشان دادند.ایران نیز به این موضوع وارد شد و وزارت خارجه این کشور هاکبی را به همدستی فعال آمریکا در سیاستهای اسرائیل متهم کرد. ناظران بر این باورند که تهران از این مناقشات برای تقویت انتقاد خود از اقدامات آمریکا و اسرائیل در منطقه استفاده میکند.
در نهایت، اظهارات هاکبی و نتانیاهو بر حساسیتهای منطقه افزود و دولتها را به واکنش واداشت. این سخنان به وضوح نشاندهنده تنشهای موجود در زمینه مرزها، حاکمیت و اشغال است که پیامدهای ژئوپلیتیکی قابل توجهی به همراه دارد.
