ابهام های شورای صلح: چالش ها و فرصت ها در مسئله غزه

نشست شورای صلح به‌گونه‌ای برگزار شد که ترکیب حاضران و محتوای مباحث آن موجب بروز سوالات و انتقادات فراوانی گردید. در این نشست، با وجود پیگرد قانونی نتانیاهو به اتهام جنایت جنگی، اسرائیل به عنوان طرف اصلی ماجرا حضور رسمی داشت، اما نمایندگی شایسته‌ای دریافت نکرد. تنها رئیس کمیته ملی اداره غزه اجازه سخنرانی یافت و آن هم به محدودیت‌هایی در خصوص وضعیت انسانی و اجرایی در نوار غزه دچار شد.

در مقابل، گدعون ساعر، وزیر امور خارجه رژیم اشغالگر، فرصتی برای ارائه روایت یک‌جانبه تل‌آویو از تحولات غزه داشت. در این میان، نه تنها صدای ملی‌گرایان شنیده نشد، بلکه سازمان آزادی‌بخش نیز به عنوان نماینده مردم عملاً به حاشیه رانده شد. این رویکرد، از نظر بسیاری، نشانه‌ای از ادامه فشارهای سیاسی و بین‌المللی بر ساختار رسمی و تلاش برای نادیده گرفتن آن است.

یکی از محورهای نگران‌کننده نشست، تلاش برای جدا کردن سرنوشت غزه از کرانه باختری و کلیت مسئله فلسطین بود. برخی طرح‌های مطرح‌شده، آینده غزه را به‌صورت مستقل از چارچوب ملی ترسیم می‌کردند؛ رویکردی که می‌تواند به تجزیه جغرافیایی و تضعیف هویت ملی منجر شود. منتقدان هشدار می‌دهند که این طرح‌ها، در صورت عدم اجماع ملی، ممکن است مسئله را از موضوع حقوق ملت به یک موضوع صرفاً جغرافیایی تقلیل دهد.

موضوع امنیت نیز یکی از مبهم‌ترین بخش‌های نشست بود. پیشنهاد تشکیل نیروی پلیس انتقالی متشکل از پنج هزار نیروی جدید که قرار است در مصر و اردن آموزش ببینند، مطرح شد. اما درباره سرنوشت نیروهای پلیس کنونی در غزه توضیحی ارائه نشد. همچنین اعلام شد که کشورهایی مانند اندونزی، مراکش و کوزوو نیرویی به نام «حفظ صلح» با حدود ۲۰ هزار نیرو تشکیل خواهند داد که سهم عمده آن بر عهده اندونزی خواهد بود. این نیرو به پنج تیپ تقسیم می‌شود و تنها نام رفح به‌طور مشخص ذکر شد.

با این حال، سوالات اساسی بی‌پاسخ ماند: آیا این نیرو مأموریت انتظامی خواهد داشت یا در چارچوب طرح خلع سلاح فعالیت خواهد کرد؟ آیا ارتش اسرائیل از مناطق اشغالی غزه خارج خواهد شد و جدول زمانی این خروج چیست؟ چه نهادی تضمین می‌کند که حملات نظامی اسرائیل متوقف شود؟ و اگر نیروهای اسرائیلی به منطقه حائل عقب‌نشینی کنند، نیروهای بین‌المللی در کدام سمت این منطقه مستقر خواهند شد؟

اظهارات تونی بلر مبنی بر اینکه هر نیروی پلیس باید مورد تأیید اسرائیل قرار گیرد، واکنش‌های انتقادی گسترده‌ای را برانگیخت. منتقدان بر این باورند که چنین شرطی به معنای ادامه کنترل غیرمستقیم اسرائیل بر ساختار امنیتی غزه است. همچنین، سخنان رئیس‌جمهور آمریکا که به‌طور ضمنی اشاره کرد دو کشور تمایل به اقدام نظامی علیه حماس داشتند، بر ابهام‌ها افزود و سوالاتی درباره این کشورها و مجوزهای آن‌ها برای ایفای نقشی مشابه ارتش اسرائیل در غزه مطرح شد.محور سوم نشست، بازسازی غزه بود. اعلام شد که برخی کشورها و نهادهای وابسته به سازمان ملل مجموعاً هفت میلیارد دلار تعهد کرده‌اند و رئیس‌جمهور آمریکا نیز وعده ده میلیارد دلار دیگر داده است که البته نیاز به تصویب کنگره دارد. اما برآوردها نشان می‌دهد که بازسازی کامل غزه به حداقل ۶۰ تا ۷۰ میلیارد دلار نیاز دارد، که فاصله قابل توجهی میان وعده‌ها و نیازهای واقعی وجود دارد. افزون بر این، بسیاری از کشورها کمک‌های خود را به‌صورت تدریجی و در بازه‌ای چندساله وعده داده‌اند، نه به‌صورت فوری.

نکته دیگر این است که هیچ اشاره‌ای به لزوم پرداخت غرامت از سوی اسرائیل بابت ویرانی‌های گسترده نشده است. همچنین، موضوع بهره‌برداری از میدان گازی غزه که می‌تواند بخشی از هزینه‌های بازسازی و تأمین انرژی را پوشش دهد، در دستور کار قرار نگرفت. اعلام آغاز بازسازی از رفح و نوار ساحلی نیز نگرانی‌هایی را به‌وجود آورده که ممکن است بخش‌های شرقی غزه همچنان تحت کنترل اشغالگران باقی بماند و روند بازسازی به‌گونه‌ای طراحی شود که منافع سرمایه‌گذاران خارجی بر نیازهای فوری بیش از دو میلیون ساکن غزه اولویت یابد.