بررسی بانک پوست اسرائیل: تاریخچه، آمار و چالش‌های حقوق بشری

بانک پوست اسرائیل، نهادی که در دهه 1980 تأسیس شد، به عنوان یکی از بزرگ‌ترین ذخایر پوست انسانی در جهان شناخته می‌شود. در سال‌های اخیر، گزارش‌ها و شهادت‌هایی در مورد مدیریت پیکر شهدای ی و ارتباط آن با این بانک منتشر شده است. این نهاد به منظور پاسخ به نیازهای درمان سوختگی‌های شدید پس از جنگ اکتبر 1973 تأسیس گردید.

ایده ایجاد این بانک به دلیل نیاز فوری به درمان سوختگی‌ها مطرح شد، با وجود مخالفت‌های اولیه برخی مراجع دینی یهودی درباره مشروعیت برداشت عضو پس از مرگ. اما در نهایت در سال 1985 این طرح به اجرا درآمد. بانک پوست با همکاری نهادهای پزشکی و نظامی اسرائیل و پشتیبانی مؤسسات پزشکی قانونی مدیریت شده است.

مدیر پیشین بانک پوست، «ملکا شاآوت»، اعلام کرده است که ذخیره پوست انسانی در اسرائیل به حدود 170 متر مربع رسیده است. این رقم، با توجه به جمعیت اسرائیل و تمایل پایین عمومی به اهدای عضو، موجب ایجاد پرسش‌هایی در محافل رسانه‌ای و حقوق بشری شده است.گزارش‌ها نشان می‌دهد که اسرائیل از نظر پیوند عضو نسبت به جمعیت، در جایگاه متوسطی قرار دارد، اما همزمان یکی از بالاترین نرخ‌های امتناع از اهدای عضو را نیز ثبت کرده است. این تناقض میان آمار اهدای عضو و حجم ذخایر بانک پوست، پرسش‌هایی را درباره منابع تأمین این بافت‌ها ایجاد کرده است.

برخی اظهارات مدیران و کارکنان پیشین مؤسسه پزشکی قانونی «ابوکبیر» در تل آویو، از برداشت اعضا از پیکر افراد غیرنظامی حکایت دارد. در این میان، نام افرادی چون یهودا هس، رئیس پیشین این مؤسسه، مطرح شده است که در مصاحبه‌هایی به برداشت بافت و اعضا از پیکرهایی که تحت کالبدشکافی قرار می‌گرفتند، اذعان کرده‌اند.

انتقادها به سیاست نگه‌داری طولانی مدت پیکر برخی شهدای ی در گورستان‌های موسوم به «گورستان‌های اعداد» نیز افزایش یافته است. در این مکان‌ها، اجساد بدون نام و با شماره دفن شده‌اند. این سیاست، علاوه بر پیامدهای انسانی و حقوقی، احتمال دسترسی بدون نظارت خانواده‌ها به پیکرها را افزایش می‌دهد.در سال 2014، گزارشی تلویزیونی در شبکه دهم اسرائیل بار دیگر موضوع ذخایر گسترده پوست انسانی را مورد توجه قرار داد. همچنین در جریان جنگ غزه در سال 2023، شهادت‌هایی از خانواده‌های قربانیان درباره بازگرداندن پیکرهای ناقص یا دارای آثار برداشت عضو مطرح شد.

مقامات اسرائیلی ادعا می‌کنند که هرگونه برداشت عضو باید مطابق ضوابط پزشکی و قانونی انجام شود، اما سازمان‌های حقوق بشری داخلی و بین‌المللی خواستار شفاف‌سازی و نظارت مستقل شده‌اند. از منظر حقوق بین‌الملل بشردوستانه، احترام به پیکر کشته‌شدگان و اطلاع‌رسانی به خانواده‌ها اصول بنیادینی محسوب می‌شود. در صورت اثبات هرگونه برداشت عضو بدون رضایت یا مجوز قانونی، این اقدام می‌تواند نقض جدی قوانین بین‌المللی تلقی شود.

بانک پوست اسرائیل، که به منظور درمان سوختگی‌ها تأسیس شده است، اکنون در مرکز یکی از مناقشه‌برانگیزترین پرونده‌های اخلاق پزشکی و حقوق بشر قرار دارد. آمارهای رسمی درباره اهدای عضو، در کنار شهادت‌های پزشکان و گزارش‌های رسانه‌ای، پرسش‌های جدی درباره منابع تأمین بافت‌های انسانی ایجاد کرده است.