چالش‌های کمک‌رسانی انسانی در غزه در ماه رمضان

غزه در ماه رمضان امسال در شرایطی ویژه آغاز شده است. این ماه، نخستین رمضان پس از آتش‌بس در اکتبر ۲۰۲۵ و همچنین اولین دوره پس از بازگشایی نسبی گذرگاه رفح به شمار می‌رود. با این حال، واقعیت‌های میدانی نشان می‌دهد که پیشرفت در روند کمک‌رسانی همچنان با محدودیت‌هایی مواجه است و به نیازهای موجود پاسخ نمی‌دهد.

بر اساس برآوردهای میدانی، میزان ورود کامیون‌های حامل کمک‌های بشردوستانه از ۴۳ درصد حداقل نیاز فراتر نرفته است. در حالی که حدود ۲.۴ میلیون نفر در غزه به شدت به این کمک‌ها وابسته‌اند، کارشناسان بر این باورند که برای تأمین حداقل نیازهای اساسی، روزانه حداقل ۷۵۰ کامیون کمک باید به این منطقه وارد شود.

مقامات محلی اعلام کرده‌اند که اگرچه پس از آتش‌بس تغییراتی در الگوی کمک‌رسانی رخ داده و تمرکز از امدادرسانی فوری به سمت بهبود مدیریت زنجیره تأمین تغییر یافته، اما محیط عملیاتی همچنان بسیار شکننده است. محدودیت‌ها بر ورود اقلام، کنترل بر نوع و حجم کالاها و ادامه قطع برق از هفتم اکتبر ۲۰۲۳، بر تمامی ابعاد فعالیت‌های امدادی تأثیر منفی گذاشته است.

اسماعیل الثوابته، مدیرکل دفتر رسانه‌ای دولت در غزه، تغییرات ایجاد شده را محدود و جزئی توصیف کرده و تأکید کرده است که با وجود گذشت چند ماه از آتش‌بس و آغاز رمضان، آثار ویرانی‌ها همچنان پابرجاست و گرسنگی در سطح وسیع ادامه دارد.از سوی دیگر، اشرف الجرجاوی، مدیر دفتر مرکز پژوهش و توسعه جهان عرب (أوراد) در غزه، از تحول نسبی در شیوه امدادرسانی خبر داده و بیان کرده است که پاسخ انسانی دیگر تنها محدود به شرایط اضطراری ناشی از حملات نیست، بلکه تلاش‌هایی برای گسترش توزیع و بهبود زنجیره تأمین آغاز شده است. اما وی تأکید کرده که بازگشایی گذرگاه‌ها تنها گشایش جزئی ایجاد کرده و نتوانسته است جریان پایدار و منظم کالاها را تضمین کند.

الجرجاوی همچنین به چالش‌های داخلی اشاره کرده که شامل تخریب گسترده زیرساخت‌ها، آسیب‌دیدگی انبارها و شبکه‌های حمل و نقل است که توان ذخیره‌سازی و توزیع را به شدت کاهش داده است.

در همین حال، هویدا ساکری، رئیس انجمن ملائکه سوئیس، شرایط انسانی را به شدت بحرانی توصیف کرده و گفته است که هزاران خانواده در چادرهایی بدون حداقل امکانات زندگی می‌کنند. به گفته او، نیازها نه تنها کاهش نیافته بلکه با گسترش ویرانی‌ها و از دست رفتن منابع درآمدی، افزایش یافته است.

این انجمن کمک‌های خود را از داخل بازارهای محلی غزه تأمین می‌کند و بنابراین، میزان دسترسی و قیمت کالاها در بازار، به‌طور مستقیم بر توان توزیع کمک‌ها تأثیر می‌گذارد. فعالان میدانی می‌گویند نوسان عرضه و افزایش قیمت‌ها، چالش مضاعفی برای نهادهای امدادی ایجاد کرده است.

در مجموع، اگرچه بازگشایی نسبی گذرگاه‌ها امیدهایی برای بهبود وضعیت ایجاد کرده، اما داده‌های موجود نشان می‌دهد که سطح کمک‌های ورودی و ظرفیت عملیاتی موجود هنوز با حجم نیازهای گسترده ساکنان غزه فاصله قابل توجهی دارد.