به گزارش مشرق، بحران غزه و تنشهای منطقهای در خاورمیانه به یکی از چالشهای پیچیده و طولانیمدت تبدیل شده است. ایالات متحده تحت رهبری «دونالد ترامپ» طرحی به نام «شورای صلح» را برای مدیریت این بحران معرفی کرده است. این ابتکار که در ابتدا با هدف نظارت بر آتشبس غزه و حمایت از روند بازسازی آن مطرح شد، به سرعت به یک نهاد بینالمللی با ادعای حل منازعات جهانی تبدیل شده است.
بر اساس منشور و بیانیههای رسمی، شورای صلح ترامپ به عنوان نهاد واسط برای حلوفصل درگیریها و بازسازی مناطق درگیر جنگ معرفی شده است. اما شروطی مانند واجد شرایط شدن کشورها برای «عضویت دائمی» با پرداخت مالی قابل توجه مطرح شده که به نظر میرسد بیشتر به تمرکز قدرت در دستان واشنگتن میانجامد تا مشارکت بینالمللی.این شورا نه تنها فاقد سازوکار انتخابی مشابه نهادهای جهانی مانند سازمان ملل است، بلکه میتواند به عنوان جایگزینی موازی برای شورای امنیت نیز عمل کند. بسیاری از اعضای اتحادیه اروپا و دیگر متحدان ایالات متحده نسبت به جنبههای حقوقی و مدیریتی شورای صلح ابراز تردید کردهاند. برخی کشورها به دلیل ساختار تمرکزگرا و کمتجربه این شورا در مدیریت بحرانها، از پیوستن به آن خودداری کردهاند.
در عین حال، برخی کشورها مانند جمهوری آذربایجان اعلام آمادگی کردهاند، در حالی که کشورهای دیگری مانند ایتالیا، آلمان و اسپانیا به صراحت اعلام کردهاند که به این ابتکار نخواهند پیوست. این رویکرد دوگانه نشاندهنده تردیدها و مناقشات جدی درباره مشروعیت و تأثیرگذاری این شورا در معادلات جهانی است.طرح شورای صلح ترامپ اگرچه به ظاهر با ادعای تلاش برای صلح جهانی مطرح شده، اما به دلیل تمرکز شدید قدرت در دستان رئیس شورا و حضور محدود کشورها در تصمیمگیریهای کلیدی، از سوی بسیاری از تحلیلگران به عنوان تلاشی برای بازتعریف قواعد قدرت بینالملل به نفع ایالات متحده تلقی میشود.
«صباح زنگنه»، کارشناس مسائل غرب آسیا، در گفتوگو با رسانهها میگوید که چنین اقداماتی در قرن بیستم قابل تصور بود، زمانی که قدرتهای بزرگ خود را قیم ملتها میدانستند. او تأکید میکند که امروز، نظام بینالملل بر پایه اصولی چون حاکمیت ملی و حق تعیین سرنوشت ملتها شکل گرفته و دوران قیمومیتها به پایان رسیده است.زنگنه با اشاره به تلاش ترامپ برای کسب مشروعیت بینالمللی برای این طرح، تصریح میکند که این رفتار در تناقض با رویکرد کلی ترامپ نسبت به سازمان ملل و شورای امنیت است. او همچنین به مخالفت چند کشور عضو دائم شورای امنیت اشاره کرده و میگوید که اجماع بینالمللی لازم برای پیشبرد چنین ابتکاری وجود ندارد.
وی تأکید میکند که پیششرط هرگونه ابتکار صلحآمیز، برقراری آتشبس واقعی در غزه است. در حالی که ترامپ نتوانسته آتشبس را به طور کامل عملیاتی کند، حضور نیروهای نظامی اسرائیل و ادامه درگیریها نشاندهنده این است که طرح شورای صلح بیشتر جنبه تبلیغاتی دارد.زنگنه همچنین میگوید که شورای صلح بدون حضور نمایندهای از فلسطینیها، قادر به تصمیمگیری عادلانه درباره آینده فلسطین نیست. او این شورا را تلاشی برای پیشبرد اهداف سیاسی و اقتصادی ترامپ میداند و هشدار میدهد که جامعه جهانی باید به این رویکرد توجه کند. او در پایان خاطرنشان میکند که جامعه جهانی باید به سازوکارهای مدیریت بحران احترام بگذارد و از رویکردهای یکجانبه ترامپ دوری کند.
